Turkiyada O‘zbekiston yoki boshqa Markaziy Osiyo davlatlaridan xodim yollashni rejalashtirayotgan kompaniyalar uchun mos nomzodni topish jarayonning faqat bir qismidir.
Nomzodning tajribasi bilan bir qatorda ishlash ruxsati, mehnat shartnomasi, ish beruvchiga qo‘yiladigan mezonlar, ish haqi va ijtimoiy sug‘urta majburiyatlari ham hisobga olinishi kerak.
Eng to‘g‘ri yondashuv — avval real xodim ehtiyojini aniqlash, keyin mos nomzodni tanlash va undan keyin qonuniy ishga qabul qilish jarayonlarini bajarishdir.
Turkiyada xorijiy xodim ishlatish mumkinmi?
Ha.
Talablar bajarilgan va tegishli ishlash ruxsati olingan taqdirda Turkiyadagi ish beruvchilar chet el fuqarolarini ishga olishlari mumkin.
Ishlash ruxsati arizalari Turkiya Mehnat va ijtimoiy ta’minot vazirligi tomonidan e-İzin tizimi orqali ko‘rib chiqiladi. Ariza nomzodning Turkiyada yoki xorijda bo‘lishiga qarab turli tartibda amalga oshiriladi.
Avval qanday xodim kerakligini aniqlang
Ish beruvchi ariza jarayonidan oldin lavozimni aniq belgilashi kerak.
Lavozim, xodimlar soni, tajriba, til talabi, ish shahri, smena tartibi, ish haqi, turar joy va transport kabi shartlar oldindan aniqlansa, nomzod va ish beruvchi o‘rtasida ancha sifatli moslashuv yuz beradi.
O‘zbekistondan xodim yollash qanday amalga oshiriladi?
Nomzod O‘zbekistonda bo‘lsa, odatda xorijdan ariza berish tartibi qo‘llanadi.
Nomzod O‘zbekiston yoki qonuniy ravishda yashayotgan boshqa mamlakatdagi Turkiya elchixonasi yoki bosh konsulligiga murojaat qilib 16 xonali referans raqami oladi.
Keyinchalik bu raqam Turkiyadagi ish beruvchiga beriladi va ish beruvchi e-İzin orqali ishlash ruxsati arizasini davom ettiradi.
Jarayonni quyidagicha umumlashtirish mumkin:
Xodimga ehtiyoj → Nomzod tanlash → Mehnat shartlarini kelishish → Shartnoma → Referans raqami → e-İzin arizasi → Rasmiy baholash → Ishga kirish
Har bir xorijiy xodim uchun besh nafar Turkiya fuqarosi kerakmi?
Umumiy mezonlar bo‘yicha balans usulida hisob yuritadigan ish joylarida har bir xorijiy xodim uchun kamida besh nafar Turkiya fuqarosini ish bilan ta’minlash asosiy qoidadir.
Biroq bu qoidaga ko‘plab istisnolar va maxsus sektor mezonlari mavjud.
2026-yil 3-avgustdan kuchga kirgan ayrim yangi qoidalarga ko‘ra, so‘nggi uch yil davomida kamida bir yil Turkiyada qonuniy yashagan ayrim chet elliklar uchun Turkiya ichidan beriladigan arizalarda, ma’lum shartlar asosida uch kishigacha bandlik va moliyaviy mezonlar qo‘llanmasligi mumkin.
Axborot texnologiyalari, turizm, sog‘liqni saqlash, ta’lim, ishlab chiqarish va boshqa ayrim yo‘nalishlarda ham alohida qoidalar mavjud.
Moliyaviy talablar qanday?
Umumiy mezon qo‘llanadigan balans asosidagi yangi korxonada to‘langan kapital kamida 500 000 TL bo‘lishi kerak.
Faoliyat yuritayotgan korxona esa umumiy qoida bo‘yicha kamida:
500 000 TL to‘langan kapital, yoki 8 000 000 TL sof savdo, yoki 150 000 AQSh dollari eksport
mezonlaridan birini bajarishi kerak.
Biroq maxsus sektor yoki nomzodga doir istisnolar mavjud bo‘lishi mumkin.
Xorijiy xodimga qancha maosh to‘lanishi kerak?
Maosh talabi lavozimga qarab farqlanadi.
Amaldagi umumiy mezonlarda brutto eng kam ish haqi asos qilib olinadi. Yuqori boshqaruv lavozimlari uchun 5 barobar, muhandis va me’morlar uchun 4 barobar, boshqa menejerlar uchun 3 barobar, malaka va ustalik talab qiladigan ishlar uchun 2 barobar, boshqa ishlar uchun esa kamida eng kam ish haqi darajasi nazarda tutilgan.
Qanday hujjatlar kerak?
Umumiy arizada ish beruvchi va xorijiy xodim imzolagan mehnat shartnomasi hamda pasport nusxasi muhim hujjatlar hisoblanadi.
Ayrim kasblarda diplom yoki bitiruv hujjatining tasdiqlangan turkcha tarjimasi ham talab qilinadi.
Sog‘liqni saqlash va ta’lim kabi sohalarda tegishli davlat tashkilotlaridan qo‘shimcha ruxsat talab qilinishi mumkin.
Ruxsatsiz xodim ishlatish mumkinmi?
Yo‘q.
2026-yil uchun Turkiya Mehnat va ijtimoiy ta’minot vazirligi tomonidan e’lon qilingan ma’lumotga ko‘ra, ishlash ruxsati bo‘lmagan chet ellikni ishlatgan ish beruvchiga har bir xodim uchun 102 503 TL ma’muriy jarima belgilangan.
Shuning uchun rasmiy jarayon tugamasdan nomzodni ishga boshlatish xavfli.
ElemanUz ish beruvchilar uchun qanday ishlaydi?
ElemanUz Turkiyadagi ish beruvchilar bilan O‘zbekiston va Markaziy Osiyodagi nomzodlar o‘rtasidagi moslashuvni osonlashtiradi.
Xodim talabi yaratish → Talablarni belgilash → Mos nomzodlarni ko‘rib chiqish → Nomzod bilan aloqa → Shartlarni kelishish → Rasmiy ishga qabul qilish jarayoni
ElemanUz nomzod va ish beruvchini bog‘lashga yordam beradi. Ishlash ruxsatini baholash va berish vakolati esa Turkiyaning tegishli davlat organlariga tegishlidir.
Ko‘p so‘raladigan savollar
O‘zbekistondan xodim yollash mumkinmi? Ha. Mos nomzod topilgandan keyin xorijdan ishlash ruxsati tartibi orqali jarayon boshlanishi mumkin.
Har bir xodim uchun besh turk ishchisi kerakmi? Bu umumiy mezonlardan biridir, ammo ko‘plab istisno va sektor bo‘yicha maxsus qoidalar mavjud.
Ish taklifi ishlash ruxsatini kafolatlaydimi? Yo‘q. Ariza Vazirlik tomonidan alohida baholanadi.
Xulosa
Turkiyada xorijiy xodimlarni ishga olishda eng muhim masala shunchaki xodim topish emas.
To‘g‘ri nomzodni topish, shartlarni aniq belgilash va qonuniy ishga qabul qilish jarayonini to‘liq bajarish barqaror ish munosabatlari uchun muhimdir.
ElemanUz orqali ish beruvchilar o‘z xodim talablarini yuborib, O‘zbekiston va Markaziy Osiyodan mos nomzodlarni topish jarayonini boshlashlari mumkin.