Türkiye’de ihtiyaç duyduğu pozisyonlar için yabancı personel istihdam etmek isteyen işletmeler açısından süreç yalnızca uygun adayı bulmaktan ibaret değildir. Adayın deneyimi ve işe uygunluğu kadar çalışma izni, iş sözleşmesi, işveren kriterleri, ücret koşulları ve sosyal güvenlik yükümlülükleri de doğru planlanmalıdır.
Özellikle Özbekistan ve diğer Orta Asya ülkelerinden personel arayan işletmeler için en sağlıklı model, önce gerçek personel ihtiyacını ve pozisyonu belirlemek, ardından uygun adaylarla eşleşmek ve resmi istihdam sürecini mevzuata uygun biçimde yürütmektir.
ElemanUz bu sürecin aday–işveren eşleştirme tarafını kolaylaştırmayı amaçlar. İşverenler personel ihtiyaçlarını iletebilir, uygun adayların değerlendirilmesi için daha düzenli bir işe alım süreci oluşturabilir.
Türkiye’de yabancı personel çalıştırılabilir mi?
Evet. Türkiye’de işletmeler gerekli şartları sağlamaları ve ilgili yabancı için uygun çalışma izni sürecinin tamamlanması halinde yabancı personel istihdam edebilir.
Çalışma izni başvuruları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür ve başvurular Yabancıların Çalışma İzinleri Başvuru Sistemi (e-İzin) üzerinden yapılır. Başvuru, yabancının Türkiye’deki durumuna göre yurt içinden veya yurt dışından gerçekleştirilebilir.
İşveren açısından önemli nokta şudur:
Aday bulmak ile adayı yasal olarak işe başlatmak aynı işlem değildir.
Doğru adayın bulunmasının ardından çalışma izni ve diğer yasal yükümlülüklerin ayrıca tamamlanması gerekir.
Yabancı personel işe alımında ilk adım nedir?
İlk adım çalışma izni formu doldurmak değil, ihtiyacın doğru tanımlanmasıdır.
İşveren işe alım öncesinde şu sorulara açık cevap vermelidir:
Hangi pozisyon için personel gerekiyor? Kaç kişi istihdam edilecek? Adaydan hangi mesleki deneyimler bekleniyor? Türkçe veya başka bir dil şartı bulunuyor mu? Çalışma yeri hangi şehirde? Çalışma sistemi vardiyalı mı? Ücret ve yan haklar nasıl olacak? Konaklama veya ulaşım sağlanacak mı? Pozisyon özel bir mesleki yeterlilik gerektiriyor mu?
Bu bilgiler ne kadar net olursa yanlış adayların değerlendirilmesine harcanan zaman o kadar azalır.
Örneğin “fabrika için personel aranıyor” yerine;
“Samsun’daki üretim tesisinde vardiyalı çalışabilecek, üretim hattı deneyimi tercih edilen 10 personel aranıyor”
şeklindeki bir ihtiyaç tanımı çok daha güçlü bir eşleştirme sağlar.
Özbekistan’dan personel istihdam etmek isteyen işveren nasıl ilerlemeli?
Aday Özbekistan’da bulunuyorsa çalışma izni başvurusu genel olarak yurt dışı başvuru süreci üzerinden ilerler.
Güncel Bakanlık açıklamasına göre yabancı çalışan ilk aşamada vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna şahsen başvurur ve 16 haneli bir referans numarası alır.
İkinci aşamada bu referans numarası Türkiye’deki işverene iletilir. İşveren, söz konusu numarayı kullanarak e-İzin sistemi üzerinden çalışma izni başvurusunu tamamlar.
Dolayısıyla süreç kabaca şöyledir:
Personel ihtiyacı → Aday seçimi → İş şartlarının netleştirilmesi → İş sözleşmesi → Yurt dışı temsilcilik işlemi → Referans numarası → İşverenin e-İzin başvurusu → Bakanlık değerlendirmesi → Uygun bulunması halinde işe giriş süreci
Türkiye’de bulunan yabancı için süreç farklı mı?
Evet.
Türkiye’de adına en az altı aylık süre için düzenlenmiş ve çalışma izni başvuru tarihinde geçerliliği devam eden bir ikamet izni bulunan yabancılar için ilgili işveren tarafından yurt içinden çalışma izni başvurusu yapılabilir. Ayrıca Bakanlığın belirlediği bazı yabancı grupları için geçerli ikamet izni aranmadan farklı hükümler uygulanabilmektedir.
Bu nedenle işveren, adayın yalnızca milliyetini değil Türkiye’deki mevcut hukuki statüsünü de öğrenmelidir.
Yabancı personel çalıştırmak için 5 Türk çalışan şartı var mı?
Bu konuda internette çok fazla eski veya eksik bilgi bulunmaktadır.
Genel kriterlerde, bilanço esasına tabi işyerleri açısından adına çalışma izni başvurusu yapılan her yabancı için işyerinde en az beş Türk vatandaşının istihdam edilmesi esastır. Ancak bu kuralın çeşitli istisnaları ve sektör bazlı özel hükümleri bulunmaktadır.
Örneğin 3 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe giren güncel düzenlemeye göre, başvuru tarihinden önceki son üç yılda en az bir yıl Türkiye’de çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında yasal olarak bulunmuş yabancılar adına gerçekleştirilen yurt içi başvurularda, belirli koşullar altında en fazla üç yabancıya kadar istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmayabiliyor. Bu kapsamdaki işyerlerinde çalışma izniyle çalışan yabancı sayısının Türk çalışan sayısını aşmaması gerekiyor.
Bunun dışında bilişim, turizm, eğitim, sağlık, ileri teknoloji, hayvancılık, imalat, kümes hayvanları yetiştiriciliği ve geri dönüşüm gibi bazı sektör veya işlerde özel değerlendirme hükümleri bulunuyor.
Bu nedenle:
“İşyerimde beş Türk çalışan yok, yabancı personel çalıştıramam.”
sonucuna yalnızca genel kuralı okuyarak varmak doğru değildir.
İşletmenin sektörü, adayın statüsü, başvurunun yurt içinden veya yurt dışından yapılması ve pozisyonun niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
İşveren için mali yeterlilik şartı nedir?
Genel değerlendirme kriterlerine tabi bilanço esaslı işletmeler açısından Bakanlık güncel mali yeterlilik eşikleri belirlemiştir.
Cari yılda yeni kurulmuş ve henüz yıl sonu bilançosu bulunmayan işletmelerde ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL olması gerekir.
Faaliyette olan işletmelerde ise genel kriter kapsamında;
500.000 TL ödenmiş sermaye veya 8.000.000 TL net satış veya 150.000 ABD doları ihracat
şartlarından en az birinin karşılanması öngörülmektedir.
Ancak sektör, aday veya başvuru türüne bağlı istisnalar bulunduğundan bu eşiklerin her başvuru için otomatik uygulanacağı düşünülmemelidir.
Yabancı çalışana ne kadar ücret ödenmeli?
Çalışma izni değerlendirmesinde yalnızca “asgari ücretin altında olmamak” şeklinde tek bir kural bulunmamaktadır.
Bakanlığın güncel genel ücret kriterinde yabancının görevi dikkate alınmaktadır.
Başvuru tarihinde geçerli brüt asgari ücret esas alınarak;
üst düzey yöneticiler ve pilotlarda en az 5 kat, mühendis ve mimarlarda en az 4 kat, diğer yöneticilerde en az 3 kat, uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde en az 2 kat, ev hizmetleri ve diğer mesleklerde ise en az asgari ücret düzeyi
esas alınmaktadır.
Dolayısıyla işverenin çalışma izni başvurusundan önce pozisyon ile beyan edilen ücretin uyumlu olup olmadığını kontrol etmesi gerekir.
Başvuruda hangi belgeler istenir?
Belgeler sektör ve pozisyona göre değişebilmekle birlikte genel süreçte yabancı ile işveren tarafından imzalanmış iş sözleşmesi ve yabancının pasaport sureti temel belgeler arasındadır.
Pasaport Latin harfleriyle düzenlenmemişse onaylı tercümesi gerekebilir. Ayrıca mesleki hizmetlerde veya Bakanlığın gerekli gördüğü mesleklerde diploma ya da geçici mezuniyet belgesinin onaylı Türkçe tercümesi talep edilebilir.
Sağlık ve eğitim gibi belirli sektörlerde ilgili kamu kurumlarından ön izin veya mesleki yeterlilik belgesi gerekebilir.
Bu yüzden işletmelerin bütün yabancı personel başvurularında tek bir standart belge listesinin geçerli olduğunu varsaymaması gerekir.
Çalışma izni ne kadar sürede sonuçlanır?
Bakanlığın açıklamasına göre usulüne uygun tamamlanan çalışma izni başvurularının değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin eksiksiz olması koşuluyla 30 gün içinde tamamlanır.
Ek bilgi veya belge talep edilirse süre, istenen bilgi ve belgelerin sisteme yüklenmesinden itibaren işlemeye başlar.
Bu nedenle personel planlamasında adayın “yarın işe başlayacağı” varsayımıyla hareket etmek yerine resmi süreç için de zaman ayrılması gerekir.
Çalışma izni çıktıktan sonra işverenin yükümlülüğü bitiyor mu?
Hayır.
Yabancı çalışanın işe başlaması ve sosyal güvenlik süreçleri ayrıca takip edilmelidir.
Bakanlığın güncel açıklamasına göre yabancı çalıştıran işverenler sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerini yasal süreleri içinde yerine getirmek zorundadır. Yurt içi çalışma izninde yabancının izin başlangıcından itibaren bir ay içinde; yurt dışı başvurusunda ise Türkiye’ye girişinden itibaren bir ay içinde ilgili sosyal güvenlik yükümlülükleri yerine getirilerek çalışmaya başlanması gerekir.
Çalışmanın başlaması, sona ermesi veya iznin iptalini gerektiren durumlarda da belirli bildirim yükümlülükleri bulunmaktadır.
Çalışma izni olmadan yabancı çalıştırmanın riski nedir?
İşveren açısından en önemli hatalardan biri adayın resmi çalışma hakkı tamamlanmadan fiilen çalıştırılmasıdır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 yılı için yayımladığı tutarlara göre çalışma izni bulunmayan bir yabancıyı çalıştıran işverene her bir yabancı için 102.503 TL idari para cezası uygulanmaktadır. Kanundaki belirli ihlallerin tekrarı halinde cezalar artırılabilmektedir.
Bu nedenle “önce çalışmaya başlasın, izni daha sonra tamamlarız” yaklaşımı ciddi hukuki ve mali risk doğurur.
Çalışma izni ücretli mi?
Evet.
Olumlu değerlendirilen çalışma izni başvurularında çalışma izni harcı ile değerli kâğıt bedeli bulunmaktadır.
2026 yılı için bir yıla kadar süreli çalışma izni harcı 12.574,90 TL, çalışma izni belgesi değerli kâğıt bedeli ise 964 TL olarak açıklanmıştır. Bildirimden itibaren 30 gün içinde gerekli ödemelerin gerçekleştirilmemesi halinde başvuru reddedilir.
Bu tutarlar yıllara göre değişebildiği için başvuru öncesinde güncel resmi rakamların kontrol edilmesi önemlidir.
Yabancı personel seçerken yalnızca maliyete odaklanmayın
Başarılı bir uluslararası işe alımın temel ölçütü en düşük ücretle personel bulmak değildir.
İşveren açısından değerlendirilmesi gereken başlıca unsurlar şunlardır:
Pozisyona uygunluk: Adayın gerçekten ihtiyaç duyulan işi yapabilecek deneyime sahip olması.
İletişim: Türkçe veya işletmenin çalışma dilindeki yeterliliğinin pozisyona uygun olması.
Mesleki deneyim: Önceki görevlerin ve varsa teknik yeterliliklerin doğru değerlendirilmesi.
Çalışma koşullarına uyum: Vardiya, şehir, fiziksel çalışma koşulları ve görev tanımının aday tarafından bilinmesi.
Beklentilerin netliği: Ücret, konaklama, ulaşım, yemek ve diğer imkanların işe başlamadan önce açıklanması.
Uluslararası işe alımda sorunların önemli bir kısmı adayın yetersiz olmasından değil, aday ile işverenin birbirinden farklı beklentilere sahip olmasından kaynaklanabilir.
ElemanUz işverenlere nasıl yardımcı olur?
ElemanUz'ın temel amacı Türkiye’de personel ihtiyacı bulunan işverenlerle Özbekistan ve Orta Asya başta olmak üzere iş arayan adaylar arasındaki eşleştirme sürecini kolaylaştırmaktır.
İşveren açısından süreç:
Personel talebini oluştur → Pozisyon ve şartları belirt → Uygun adayları değerlendir → Adayla eşleş → Çalışma koşullarını netleştir → Gerekli resmi işe alım işlemlerini yürüt
şeklinde düşünülebilir.
Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:
ElemanUz aday ve işveren eşleşmesini kolaylaştıran platformdur. Çalışma izni başvurularını değerlendiren ve çalışma izni veren kurum Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıdır.
Bu ayrım hem kullanıcı güveni hem de doğru bilgilendirme açısından önemlidir.
İşverenler İçin Sık Sorulan Sorular Türkiye’de yabancı personel çalıştırmak yasal mı?
Evet. İlgili yabancının çalışma hakkının ve gerekli çalışma izninin bulunması ve işverenin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesi şartıyla yabancı personel istihdam edilebilir.
Özbekistan’dan personel getirebilir miyim?
Uygun adayın bulunması halinde yurt dışı çalışma izni prosedürü uygulanabilir. Aday Türkiye'nin ilgili dış temsilciliğinden referans numarası alır ve Türkiye’deki işveren e-İzin üzerinden başvurunun işveren aşamasını gerçekleştirir.
Her yabancı çalışan için 5 Türk çalıştırmak zorunlu mu?
Genel kriterlerde bilanço esaslı işletmeler için böyle bir istihdam kriteri bulunmaktadır; ancak güncel mevzuatta adayın statüsüne, sektörüne ve yapılan işe bağlı çok sayıda istisna ve özel kriter vardır.
Çalışma izni olmadan aday deneme amaçlı çalıştırılabilir mi?
Adayın ilgili çalışma hakkı bulunmadan fiilen çalıştırılması işveren açısından idari yaptırım riski doğurur. 2026 yılında izinsiz yabancı çalıştıran işveren için kişi başına açıklanan idari para cezası 102.503 TL'dir.
Çalışma izni başvurusu kesin kabul edilir mi?
Hayır. Başvurular Bakanlık tarafından güncel değerlendirme kriterleri ve uluslararası işgücü politikası doğrultusunda incelenir. Eksiksiz bir başvuru dahi izin verilmesini otomatik olarak garanti etmez.
Sonuç
Türkiye’de yabancı personel istihdamı doğru planlandığında işletmelerin ihtiyaç duyduğu iş gücüne ulaşmasında önemli bir seçenek olabilir. Ancak başarılı bir süreç;
doğru personel ihtiyacının tanımlanması, uygun adayın seçilmesi, çalışma koşullarının netleştirilmesi ve resmi istihdam sürecinin eksiksiz yürütülmesine bağlıdır.
Özbekistan ve Orta Asya’dan personel arayan işletmeler, ElemanUz üzerinden personel taleplerini oluşturarak ihtiyaçlarına uygun adaylarla eşleşme sürecini başlatabilir.